Αίτια κνίδωσης

Εικ. 1 Χαρακτηριστικά κνιδωτικής βλάβης

Οι πομφοί και το ερύθημα της κνίδωσης θεωρείται ότι προκαλούνται από την απελευθέρωση ισταμίνης και άλλων χημικών ουσιών (μεσολαβητές) που εκκρίνονται από συγκεκριμένα κύτταρα του δέρματος που λέγονται μαστοκύτταρα. Δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρη η αιτία που συμβαίνει αυτό, ιδιαίτερα στη χρόνια κνίδωση και στις φυσικές (επαγόμενες) κνιδώσεις. Η ισταμίνη και οι υπόλοιποι μεσολαβητές προκαλούν

       I.  Αύξηση της διαπερατότητας του τοιχώματος των μικρών αγγείων τοπικά, με αποτέλεσμα οίδημα

    II.   Αγγειοδιαστολή με αποτέλεσμα την εμφάνιση ερυθήματος

 III.  Διέγερση των νευρικών ινών με αποτέλεσμα την εμφάνιση κνησμού

Αρκετά συχνά υπάρχει κάποιος παράγοντας που ενεργοποιεί τα συγκεκριμένα κύτταρα όπως  λοίμωξη, φάρμακα, τρόφιμα, φυσικοί παράγοντες όπως το κρύο, η άσκηση κ.α.. Στις περισσότερες περιπτώσεις ιδιαίτερα της χρόνιας κνίδωσης, η αιτία παραμένει άγνωστη, αν και πολλές φoρές μπορεί να εμπλέκεται αυτοάνοσος μηχανισμός.

Ανάλογα λοιπόν με τα αίτια, η κνίδωση μπορεί να ταξινομηθεί όπως φαίνεται στην εικόνα 2.

Εικ. 2 Κνίδωση – Αιτιολογική ταξινόμηση

Αναλυτικά

·         Ιδιοπαθής, στο 50% των περιπτώσεων. Είναι οι περιπτώσεις όπου η αιτία παραμένει άγνωστη, παρά τον πλήρη εργαστηριακό έλεγχο.

·         Ανοσολογικής αιτιολογίας

o      Αυτοάνοση κνίδωση. Χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη αυτοαντισωμάτων εναντίον του υποδοχέα υψηλής συγγένειας για την IgE ανοσοσφαιρίνη (FcεRI). Ο υποδοχέας αυτός βρίσκεται στην επιφάνεια πολλών κυττάρων και ιδιαίτερα των μαστοκυττάρων και των βασεοφίλων, που παίζουν βασικό ρόλο στην παθογένεια της κνίδωσης. Η παρουσία των αυτοαντισωμάτων, πιθανότατα συμβάλλει στην συνεχή ενεργοποίηση των κυττάρων αυτών με αποτέλεσμα την έκκριση ουσιών που προκαλούν τα χαρακτηριστικά εξανθήματα της κνίδωσης.

o      Μεταλοιμώδης κνίδωση. Συχνά οι λοιμώξεις και, κυρίως αυτές που οφείλονται σε ιούς, μπορεί να προκαλέσουν την εκδήλωση εξανθημάτων με συνοδό κνησμό, σε όλο το σώμα. Σπάνια, η διάρκεια αυτών των εξανθημάτων ξεπερνάει τις λίγες μέρες.

·         Αλλεργικής αιτιολογίας

o      Κνίδωση αλλεργικής αιτιολογίας με ή χωρίς συστηματικές εκδηλώσεις. Τα συνηθέστερα αίτια είναι τρόφιμα, (όπως ξηροί καρποί, γάλα, ψάρι κ.α.), φάρμακα, (όπως αντιβιοτικά, σκιαγραφικά κ.α.), δηλητήριο μέλισσας ή σφήκας, κ.α.

o      Κνίδωση εξ επαφής, συνήθως από τριχίδια κάμπιας, τσούχτρες κ.α.

·         Φλεγμονώδους αιτιολογίας

o      Κνίδωση με παρουσία ανοσοσυμπλεγμάτων (κνιδωτική αγγειίτιδα)

o      Κνίδωση με διαταραχές του συστήματος του συμπληρώματος

o      Κνίδωση με υποκείμενη κακοήθεια

·         Φυσικές (ή επαγώγιμες) κνιδώσεις

Οι οξείες κνιδώσεις πολύ συχνά σχετίζονται με λοιμώξεις, με αλλεργία σε τροφές, αλλεργία σε φάρμακα ή αλλεργία που σχετίζονται με τσιμπήματα εντόμων και, συνήθως μέλισσα ή σφήκα.

Στην περίπτωση των φυσικών (ή επαγώγιμων) κνιδώσεων το αίτιο είναι η έκθεση σε φυσικό παράγοντα όπως το κρύο, η άσκηση, η υψηλή θερμοκρασία, η άσκηση βάρους κ.α. Αυτή η ιδιαιτερότητα είναι που ξεχωρίζει αυτή την κατηγορία ων κνιδώσεων από τις υπόλοιπες. Είναι  απαραίτητη η επίδραση ειδικού παράγοντα που θα τις προκαλέσει. Πομφοί,  ερυθρότητα και αγγειοοίδημα, εμφανίζονται μόνο μετά την επίδραση του συγκεκριμένου ερεθίσματος με επαναλήψιμο τρόπο, στα σημεία όπου έχει επιδράσει το ερέθισμα.

Share

Συχνότητα και διάρκεια κνίδωσης

Η κνίδωση ανεξαρτήτως αιτίας και διάρκειας, είναι μια πολύ συχνή πάθηση. Περίπου 15-23% του πληθυσμού μπορεί να εκδηλώσει κνίδωση, οποιαδήποτε στιγμή και ανεξαρτήτως ηλικίας. Αυτό σημαίνει από ένας στους επτά μέχρι ένας στους τέσσερεις θα εκδηλώσει κνίδωση. Οι περιπτώσεις χρόνιας κνίδωσης φτάνουν σε ποσοστό το 0,5-5%. Φυσικά αίτια ευθύνονται σε ποσοστό 25% για την εκδήλωση κνιδώσεων (φυσικές κνιδώσεις). Τέλος, σε πολλές περιπτώσεις κάποιος ασθενής μπορεί να εκδηλώνει κνίδωση ταυτόχρονα σε διαφορετικά φυσικά αίτια, ή μπορεί να έχει χρόνια κνίδωση και κάποια μορφή φυσικής κνίδωσης.

Οι γυναίκες είναι πιο επιρρεπείς να εκδηλώσουν κνίδωση. Ο αριθμός των γυναικών που πάσχει από κάποια μορφή κνίδωσης, είναι διπλάσιος από τον αντίστοιχο των αντρών, χωρίς αυτό να μπορεί να εξηγηθεί επαρκώς. Πιθανά αίτια για αυτό μπορεί να είναι ορμονολογικοί παράγοντες και η συχνότερη χρήση χημικών σκευασμάτων (π.χ. καλλυντικά, παυσίπονα φάρμακα κ.α.).

Η κνίδωση εμφανίζεται πιο συχνά σε άτομα ηλικίας 20-50 ετών και ακομα συχνότερα σε άτομα ηλικίας 20-35 ετών. Η κνίδωση, ανεξαρτήτως αιτίας, επιβαρύνει την ποιότητα ζωης του ασθενούς, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από αγγειοοίδημα. Έχει δημοσιευθεί σε μελέτες, ότι ο ασθενής που πάσχει από  κνίδωση αισθάνεται πολύ μεγαλύτερη ανασφάλεια και μεγαλύτερη επιβάρυνση λόγω κνίδωσης από ότι ασθενείς με καρδιαγγειακά προβλήματα. Υπάρχει επίπτωση στον ύπνο, στην κοινωνική του ζωή, στην απόδοση στην εργασία ή στο σχολείο. Αυτό εξηγείται γιατί ο ασθενής με χρόνια κνίδωση δεν μπορεί να ξέρει πότε θα χειροτερέψει η πάθησή του και δεν έχει τις κατάλληλες οδηγίες για να προφυλαχθεί.

Η διάρκεια της κνίδωσης κυμαίνεται από λίγες μέρες (οξεία κνίδωση) μέχρι 1-5 χρόνια (χρόνια κνίδωση). Οι φυσικές κνιδώσεις συνήθως διαρκούν για πολλές δεκαετίες.

Share

Μορφές κνίδωσης

Tags : 

Ανάλογα με τη διάρκεια των συμπτωμάτων και τα αίτια που ευθύνονται για την κνίδωση, υπάρχουν πολλές και διαφορετικές μορφές.

Ο βασικός διαχωρισμός γίνεται ανάλογα με τη διάρκεια του προβλήματος.

Εικ. 4. Οξεία κνίδωση

Το όριο των έξι εβδομάδων έχει οριστεί για το διαχωρισμό της οξείας από την χρόνια κνίδωση. Αυτός ο διαχωρισμός γίνεται για να διευκολυνθεί η διαγνωστική προσέγγιση και να βρεθεί πιο εύκολα η αιτία του προβλήματος της κνίδωσης. Όταν η κνίδωση διαρκεί από λίγες ώρες μέχρι λίγες μέρες, είναι πολύ πιθανό να σχετίζεται με αλλεργία σε κάποιο φάρμακο ή κάποιο τρόφιμο.

Η οξεία κνίδωση διαρκεί λιγότερο από έξι εβδομάδες, συνήθως τα εξανθήματα είναι πιο έντονα και εκτεταμένα και πολλές φορές σχετίζονται με τη λήψη συγκεκριμένης τροφής ή φαρμάκου.

Εικ. 5. Χρόνια ιδιοπαθής κνίδωση

Ως χρόνια κνίδωση ορίζεται η κνίδωση που, ανεξαρτήτως αιτίας διαρκεί περισσότερο από έξι εβδομάδες. Εκδηλώνεται με εμφάνιση πομφών και/ή αγγειοοιδήματος σε καθημερινή βάση, σε πολλά σημεία του σώματος ταυτόχρονα. Η διάρκεια του κάθε πομφού δεν ξεπερνάει τις 24 ώρες και, όταν υποχωρήσει, το δέρμα είναι φυσιολογικό και δεν παραμένει μόνιμη βλάβη.Συνήθως δεν σχετίζεται άμεσα με λήψη τροφών ή φαρμάκων. Παρ’όλα αυτά ο ασθενής θα πρέπει να είναι προσεκτικός όσον αφορά κυρίως στη λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων.

Τέλος, υπάρχουν οι λεγόμενες φυσικές κνιδώσεις. Είναι οι κνιδώσεις που προκαλούνται μετά από έκθεση σε φυσικούς παράγοντες, όπως το κρύο, η ζέστη, ο ήλιος, κ.α. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν οι παρακάτω μορφές:

  • Kνίδωση εκ ψύχους
  • Επιβραδυνόμενη κνίδωση εκ πίεσης
  • Κνίδωση από θερμότητα εξ’ επαφής
  • Ηλιακή κνίδωση
  • Συμπτωματικός δερμογραφισμός
  • Κνίδωση/ΑΟ εκ δονήσεως
  • Υδατογενής κνίδωση
  • Χολινεργική κνίδωση
  • Kνίδωση εξ επαφής

 

Share

Κνίδωση – Γενικά

Εικ. 1 Τσουκνίδα (urtica)

Η λέξη κνίδωση προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη κνίδη, που σημαίνει τσουκνίδα.

Πολλές φορές θα έχετε ακούσει να χρησιμοποιείται και η λέξη ουρτικάρια. Προέρχεται από τη λέξη urtica, που επίσης σημαίνει τσουκνίδα στα λατινικά. Και είναι λογικό να δίνονται τέτοια ονόματα σε μια πάθηση, που το κύριο χαρακτηριστικό της είναι εμφάνιση εξανθημάτων που είναι ακριβώς ίδια με αυτά που προκαλούνται μετά επαφή με τα φύλλα της τσουκνίδας (εικόνα 1) και που συνοδεύονται από έντονο κνησμό.

Η κνίδωση είναι η πιο συχνή εκδήλωση αλλεργίας στο δέρμα. Ένας στους πέντε παγκοσμίως, δηλαδή πάνω από το 20% των ανθρώπων, θα εκδηλώσουν κνίδωση κάποια στιγμή στη ζωή τους. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, διαρκεί λίγες μέρες και είναι περιστασιακή. Η εξέλιξη και η βαρύτητα της κνίδωσης θα συζητηθεί πιο κάτω.

Η κνίδωση χαρακτηρίζεται από πομφούς (ή καντήλες ή πετάλες όπως λέγονται από πολλούς).

Εικ. 2 Κνίδωση, πομφοί, ερύθημα

Όπως φαίνεται στην εικόνα 2, οι πομφοί είναι λευκωπές ή ερυθρωπές μικρές πλάκες που είναι διογκωμένες, λόγω οιδήματος στο δέρμα, περιβάλλονται από ερύθημα σαν στεφάνη και χαρακτηρίζονται από έντονη φαγούρα, ενώ κάποιες φορές μπορεί να υπάρχει κάψιμο ή και πόνος. Τα εξανθήματα αυτά εμφανίζονται ξαφνικά, σε διάφορα σημεία του σώματος και συνήθως διαρκούν λίγες ώρες μέχρι να εξαφανισθούν από τα σημεία όπου είναι και να εμφανισθούν αλλού. Δεν αφήνουν κανένα σημάδι όταν εξαφανισθούν, εκτός ίσως από τα σημάδια του έντονου ξυσίματος.

Εικ. 3 Αγγειοοίδημα χειλέων (Α,Γ), χεριών (Β), βλεφάρων (Δ)

Κάποιες φορές και σε ποσοστό 40-60% μπορεί να συνυπάρχει και αγγειοοίδημα (εικόνα 3).

Το αγγειοοίδημα είναι το οίδημα, το “πρήξιμο” στα βαθύτερα στρώματα του δέρματος. Οφείλεται στην απελευθέρωση ουσιών από τα μαστοκύτταρα, οι οποίες προκαλούν τη συγκέντρωση υγρών στα συγκεκριμένα σημεία. Μπορεί να εμφανισθεί σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος. Οι συνηθέστερες εντοπίσεις είναι στα χείλη, στη γλώσσα, στα βλέφαρα (σε ένα ή και στα δυο μαζί), στις παλάμες και στα πέλματα. Συνήθως το αγγειοοίδημα είναι ωχρό. Αν υπάρχει και εξάνθημα, μπορεί να εμφανίζεται ερυθρότητα επιφανειακά. Τα αγγειοοιδήματα συνήθως διαρκούν περισσότερο από 24 ώρες. Υποχωρούν βαθμιαία και η συνολική διάρκειά τους είναι περίπου 48-72 ώρες. Σπάνια συνοδεύονται από κνησμό.

Στην περίπτωση της χρόνιας κνίδωσης, αγγειοοίδημα μπορεί να εκδηλωθεί σε 4 στους 10 πάσχοντες. Συνήθως εμφανίζεται στο πρόσωπο (χείλη ή βλέφαρα), παλάμες, πέλματα και είναι ακίνδυνο. Αυτό σημαίνει ότι είναι απίθανο να εκδηλωθεί σε όργανα όπου μπορεί να υπάρξει κίνδυνος για τη ζωή του πάσχοντα, όπως είναι ο λάρυγγας ή άλλο εσωτερικό όργανο όπως έντερο, εγκέφαλος ή άλλο. Εμπύρετα νοσήματα όπως και η λήψη κάποιων φαρμάκων από ασθενείς με χρόνια κνίδωση μπορεί να προκαλέσει αγγειοοίδημα και πρέπει να αποφεύγονται. Τέτοια φάρμακα είναι συγκεκριμένα παυσίπονα και αντιπυρετικά παρόμοια της ασπιρίνης.

Υπάρχουν πολλά και διαφορετικά αίτια αγγειοοιδήματος που αναφέρονται λεπτομερώς εδώ.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, ο Αλλεργιολόγος είναι ο πλέον κατάλληλος για τη σωστή διάγνωση και αντιμετώπιση.

 

 

Share

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ